Arkeologlar, Pompeii’de antik Dionysos gizem kültlerine ışık tutan yeni bir fresk ortaya çıkardı. M.Ö. birinci yüzyıla tarihlenen iyi korunmuş resim, Pompeii’nin IX. bölgesindeki Thiasus Evi’nin bir ziyafet salonunda keşfedildi. Uzmanların, ünlü Gizemler Villası freskleriyle karşılaştırdığı bu freski, son bir yüzyıl içinde bulunan en önemli eserlerden biri olarak öne çıkmaktadır.

Yunanca “büyük resim” anlamına gelen “megalografi” olarak bilinen ve neredeyse gerçek boyutlardaki bu fresk, ziyafet salonunun üç duvarını kaplarken, dördüncü duvar ise bir bahçeye açılmaktadır. Eserde Dionysos için düzenlenen bir tören alayı tasvir edilmiş olup, maenadlar ya da Dionysos’un kadın takipçileri hem kendinden geçmiş dansçılar hem de vahşi avcılar olarak resmedilmiştir. Omuzlarında kesilmiş keçiler taşımakta ve kılıç sallamaktadırlar. Aralarına serpiştirilmiş genç satirler (mitolojik yarı keçi, yarı insan yaratıklar) müzik çalmakta ve şarap kurban etme ritüeli gerçekleştirmektedir. Freskin merkezinde, Dionysos’un yoldaşı olan yaşlı Silenus, muhtemelen gizli bir ritüelden geçen bir inisiye olan genç bir kadının yanında dururken bir meşale tutmaktadır. Bu sahne, Dionysos’un kültünün merkezinde yer alan dönüşüm ve yeniden doğuş kavramlarıyla uzun süredir devam eden ilişkisini pekiştirmektedir. Canlı kırmızılar ve derin tonlarla işlenmiş duvar resmi, daha geniş bir Roma Dionysos tapınması geleneğinin bir parçasıdır. Bu geleneğin kökleri, üyelerine mistik bir deneyim ve bir tür ruhani diriliş vaat eden daha önceki Yunan gizem kültlerine dayanmaktadır.

Thiasus Evi adını Dionysos’un “thiasos “undan ya da kutsal alayından almıştır. Fresk, M.Ö. 40’lı ve 30’lu yıllar arasında yaygın olan Pompeian duvar resminin İkinci Stiline uymaktadır. Bu da MS 79’da Vezüv Yanardağ’ının patlamasıyla küle gömüldüğünde resmin bir asırdan fazla bir süredir var olduğu anlamına gelmektedir.

Bu buluntu, Gizemler Villası fresklerinde görülmeyen bir tema olan av sahnelerini içerdiği için dikkate değerdir. Ana motifin üzerindeki daha küçük bir frizde bu tema daha da vurgulanmakta, bazıları canlı, bazıları yeni avlanmış farklı hayvanlar, örneğin bağırsakları çıkarılmış bir yaban domuzu, bir geyik yavrusu ve çeşitli kuşlar ve balıklar gösterilmektedir. Avcılığın Dionysos ritüellerine entegre edilmesi, inisiyasyon ritüelleri ile vahşi av peşinde koşma arasında olası bir bağlantı olduğunu düşündürmekte, bu da Dionysos’un doğasında var olan dönüşüm ve kaos temasını güçlendirmektedir.

Pompeii Arkeoloji Parkı yöneticisi ve Pompeii kazılarının E-Journal’ında yayınlanan ilk çalışmanın ortak yazarı Gabriel Zuchtriegel şunları söyledi: “M.Ö. 405 yılında yazılan ve antik çağın en popüler trajedilerinden biri olan Euripides’in ‘Bacchae’sinden başlayarak, Euripides’in oyununda koronun gözlemlediği gibi ‘büyük, harikulade şeyler’ elde etmeyi amaçlayan sınırsız, kendinden geçmiş bir yaşam için bir metafor haline geliyor.” Ayrıca fresklerin kontrollü, evcil kadın ile vahşi, evcilleşmemiş fahişe arasındaki zıtlığı tasvir ettiğini ve Roma toplumunda mevcut olan dini ve sosyal bir ikilemi gösterdiğini belirtti. Thiasus’un Evi freski, kazı alanında devam eden rehberli turların bir parçası olarak artık halkın erişimine açık. Şubat 2023’te başlayan daha geniş kapsamlı IX. Bölge kazısı, yaklaşık 3.200 metrekarelik geniş bir alanı ortaya çıkarmıştır. Arkeologlar, MS birinci yüzyılda insanların atölyeye dönüştürdüğü, aralarında bir fullonica (çamaşırhane) ve öğütme ve yiyecek yapma alanları olan bir fırının da bulunduğu birkaç avlulu ev buldu.

Dionysos ziyafet salonunun yanı sıra, Thiasus Evi’nde bulunan diğer odalar arasında Truva Savaşı’ndan sahneler içeren bir kabul odası, dört mevsimi ve tarımsal alegorileri gösteren bir sacrarium (tapınak) ve büyük bir hamam kompleksi bulunmaktadır. Kazı ekibi, gelecekte kalıcı kamu erişimi planlarıyla birlikte alanı keşfetmeye devam etmektedir.

Yazının orijinali için buraya tıklayınız.