İranlı arkeologlar, Ghamari Mağarası’nda 40.000 ila 80.000 yıl öncesine dayanan insan yerleşimine dair ikna edici kanıtlar ortaya çıkardı. Mağara, İran’ın Lorestan Eyaletindeki Khorramabad yakınlarında yer almaktadır. Keşifler arasında taş aletler, hayvan kemikleri ve çanak çömlekler de yer alıyor. Bu buluntular bölgenin tarih öncesine dair önemli ipuçları sağlamakta.

Kültürel Miras ve Turizm Araştırma Enstitüsü tarafından izinleri verilen kazı projesi Şubat 2024’te başladı. Proje, İran Ulusal Müzesi’nden Fereidoun Biglari ve Shahid Beheshti Üniversitesi’nden Sonia Shidrang tarafından yürütüldü. Lorestan Kültürel Miras, El Sanatları ve Turizm Departmanı Müdürü Ata Hassanpour, bulguların Orta Paleolitik dönemden tarihi zamanlara kadar nadir ve kapsamlı bir kültürel süreci temsil ettiğini söyledi.

Biglari, bu buluntular arasında Orta Paleolitik taş aletlerin yanı sıra yaban keçisi, kızıl geyik ve yabani sığır gibi hayvan kalıntıları ile ocak kalıntılarının da yer aldığını söyledi. Bu bulguların bir Neandertal yerleşimi ile bağlantılı olması muhtemeldir.

Shidrang, Orta Paleolitik ve Kalkolitik dönemlere tarihlenen yerleşim izlerine rastlanan yakındaki bir kaya sığınağının önemini vurguladı. Bulgular, bu barınağın mağarayla eş zamanlı olarak kullanıldığını ve Batı İran’daki insan adaptasyonu ve yerleşimi hakkında yeni bilgiler sağladığını göstermektedir.

Kazılarda ayrıca Kalkolitik döneme (günümüzden 5.500 yıl önce) ait çanak çömlek parçaları da bulunmuştur. Bu buluntular arasında, mağarada yaşayan erken dönem çoban topluluklarının göstergesi olan boyalı devetüyü mallar ve kırmızı mallar yer almaktadır. Bu alanın binlerce yıl boyunca sürekli kullanımı, Demir Çağı, Seleukoslar ve Part gibi daha sonraki dönemlere ait diğer eserlerle de kanıtlanmaktadır.

Mağaranın arkeolojik önemi ilk kez 1965 yılında Amerikalı arkeolog Frank Hole tarafından kazıldığında fark edilmiştir. Behrouz Bazgir tarafından 2011 yılında yürütülen daha ileri araştırmalar, Paleolitik ve tarih öncesi eserlerle mağaranın uzun bir yerleşim geçmişine sahip olduğunu doğrulamıştır. Yeni bulgular, Ghamari Mağarası’nın İran ve daha geniş olarak Orta Doğu bölgesindeki kültürel ve biyolojik evrimi anlamak için çok önemli bir alan olarak önemini pekiştiriyor.

Biglari, mağaranın derin çökeltilerinde devam eden kazıların potansiyel olarak Neandertal iskelet kalıntılarını ortaya çıkarabileceğini ve bölgedeki varlıkları hakkında benzeri görülmemiş bilgiler sunabileceğini de sözlerine ekledi. “Bu alan, Neandertallerden erken tarım toplumlarına kadar Batı İran’ın uzun süreli işgalini incelemek için eşsiz bir fırsat sunuyor” dedi.

Ghamari Mağarası 2001 yılında resmi olarak ulusal miras alanı olarak tescil edilmiş ve İran’ın zengin arkeolojik peyzajındaki önemini pekiştirmiştir.

Yazının orijinali için buraya tıklayın.