Ekvator Ginesi’nin Río Campo bölgesinde yapılan kazılar, Orta Afrika yağmur ormanlarının 40.000 yıl önce Homo sapiens tarafından sistematik olarak işgal edildiğine dair ilk defe kanıt sağlandı. İlk kez, Üst Pleistosen döneminde bu tür zorlu bir ekosistemde insan varlığına dair kanıtlar bulunmaktadır.

MNCN-CSIC ve IPHES-CERCA’nın da katıldığı keşif, erken insan topluluklarının bu aşırı zorlu çevresel koşullara uyum sağlama kapasitesini ve yaratıcılığını ortaya koyuyor.

Araştırmacılar 30 tabakayı kazdı. Bunlardan 16’sında taş aletler bulundu. Bulunan 418 buluntu arasında birkaç iki yüzeyli uç, Levallois çekirdekleri ve zorlayıcı işlerde kullanılan aletler yer almakta. Bu aletler hayatta kalmak, avlanmak, çeşitli malzemeleri işlemek ve sık bitki örtüsü ve öngörülemeyen alanlarda yön bulmak için gerekliydi. Radyokarbon ve optik olarak uyarılmış lüminesans (OSL) tarihlemesi, işgallerin yaşını 76.000 ila 20.000 yıl arasına yerleştirmektedir.

“Río Campo’da bulunan aletler, Orta ve Güney Afrika’daki Acheulean ve Sangoan gibi diğer taş endüstrilerle bağlantılı bir teknolojik gelenek göstermektedir. Bu durum, teknik bilginin binlerce yıl boyunca sürekli olarak aktarıldığını ve köklü bir kültürel mirasa sahip olunduğunu göstermektedir,” diyor IPHES-CERCA’dan taş alet teknolojisi uzmanı Dr. Juan Ignacio Morales.

Geleneksel olarak, insan evrimi üzerine yapılan çalışmalar Afrika’nın kurak ve yarı kurak bölgelerine odaklanmış ve yağmur ormanları çok az araştırılmıştır. Bulgular, Orta Afrika’nın erken dönem insanların çeşitli uyum stratejilerinin yeniden yapılandırılmasındaki rolünü vurgulamaktadır. MNCN-CSIC’den baş araştırmacı Profesör Antonio Rosas, “Bu sonuçlarla tarih öncesi insan davranışının bir haritasını çiziyor ve Orta Afrika’yı türümüzün kültürel ve biyolojik evriminde bir köşe taşı olarak konumlandırıyoruz” dedi.

Río Campo’daki bulgular, daha önce insan yerleşimi için elverişsiz olduğu düşünülen tropikal yağmur ormanlarının modern insanın evrimsel tarihinin önemli bir parçası olduğunu da göstermektedir. Lupemban teknokompleksi gibi Orta Taş Çağı geleneklerinin sürekliliği, yüz binlerce yıl öncesine dayanan bir varlığa tanıklık etmektedir.

Río Campo bölgesinde yapılan jeomorfolojik çalışma, kum setleri ve sığ kanallarla karakterize edilen Üst Pleistosen’e ait bir akarsu sistemini ortaya çıkarmıştır. Araştırmacılar, birbirini takip eden tahrip edici döngülerin daha önceki tortul kayıtların çoğunu sildiğini ve bunun da daha eski arkeolojik kanıtların yokluğunu açıkladığını ortaya çıkardı.

Keşifler, Homo sapiens’in ekstrem ortamlara nasıl uyum sağladığını araştırmak için yeni yollar açıyor. Araştırmacılar, Orta Afrika yağmur ormanlarındaki popülasyonların evrimsel tarihindeki boşlukları doldurmak için kazılara devam etmeyi ve genomik analizler de dahil olmak üzere multidisipliner çalışmalar yürütmeyi planlıyor.

Dr. Morales bulguların daha büyük etkilerine dikkat çekti: “Böylesine karmaşık aletlerin üretimi, Orta Afrika’nın Homo sapiens tarihinde hayati bir rol oynayan bir inovasyon ve teknolojik adaptasyon beşiği olduğunun bir başka kanıtıdır.

Daha fazla bilgi için: IPHES-CERCA

Rosas, A., García-Tabernero, A., Fidalgo, D., Fero Meñe, M., Ebana, C. E., Ornia, M., … Morales, J. I. (2025). Middle Stone Age (MSA) in the Atlantic rainforests of Central Africa. The case of Río Campo region in Equatorial Guinea. Quaternary Science Reviews, 349(109132), 109132. doi:10.1016/j.quascirev.2024.109132

Yazının orijinali için buraya tıklayın.